W dybuk zaklęta. „Dwie kochanki” Marka Harnego

  Nie od dziś wiadomo, że jestem fanką (i wielbicielką, w zasadzie i psychofanką, a co tam, nie ma, co ukrywać) polskiej literatury. Ktoś kiedyś próbował mi wypomnieć, że lubię, bo „dobre, bo polskie”, na co nieodmiennie odpowiadam, że oczywiście, że tak, ale przede wszystkim dobre, bo dobre, a że polskie to dodatkowo warto promować. Oczywiście nie każdy z naszych autorów jest na równi dobry, należy odsiewać ziarna od plew, dlatego zdecydowanie warto odnotować tak dorodne i rokujące „ziarno”, jakim jest powieść Marka Harnego pt. Dwie kochanki.

  Dwie kochanki łączy w sobie dwoistość powieści obyczajowej i historycznej, dając możliwość literackiej uczty zwolennikom obydwu tych gatunków. Spokojną, nieco poetycką, choć napisaną prostym językiem narracją prowadzi czytelnika przez dwa nurty czasowe, naprzemiennie omawiając zagmatwaną przeszłość i równie nieprostą teraźniejszość. Głównym bohaterem jest Siwy, pisarz, człowiek ze sporym bagażem życiowych doświadczeń, oraz jego specyficzne relacje z dwiema najważniejszymi kobietami w jego życiu. Pierwszą, Miriam, poznał jeszcze, jako młody chłopak, Marcin Cichy, i przeżył z nią wspaniałe chwile, drugą, Agatę, już, jako dojrzały mężczyzna, który potrafi docenić ważność tej relacji i rozumieć, jak bardzo trzeba ją pielęgnować. Obie te kobiety łączy nie tylko postać Siwego, ale również ich wspólna praca, oraz fascynacja. W teraźniejszości Siwego otwiera się miejsce na zrozumienie własnej przeszłości i połączenie nieścisłości w historii Miriam w nieco spójniejszą całość. 

  Marek Harny powoli odsłania przed czytelnikiem swoją opowieść i jej najważniejsze wątki. Z każdą kolejną stroną w trakcie lektury odkrywamy zaskakujące elementy tej układanki, nagle motyw samej miłości staje się nieco marginalny, wkracza historia i jej silny wpływ na życie jednostek. I tak na Miriam wpłynęła nieznana jej Chana i jej zagadkowa przeszłość, na Agatę zaś wpłynęła Miriam wywołując całkowitą zmianę w jej zachowaniu. Agata staje się jej sobowtórem, wcieleniem, niczym dybuk w ciele innej osoby. I chwilami będzie Siwemu bardzo trudno oddzielić je od siebie, odróżnić przeszłość od teraźniejszości.

  Zawiłe relacje z obiema kochankami nie są jedynym motywem tematycznym powieści. Doskonale zarysowane tło historyczne polskiej przeszłości, intrygująco opowiedziane zacienienia wokół śmierci Miriam, czy wreszcie burza wokół intelektualnej spuścizny Miriam to kilka z wielu interesujących wątków, jakie porusza Marek Harny. Prowadząc powoli czytelnika przez opowieść Marcina/Siwego autor przedstawia złożoną historię jeszcze jednej bohaterki tej powieści, o której nie sposób zapomnieć na długo po zakończeniu Dwóch kochanek. To powieść, która w klasyczny sposób zasysa czytelnika, wzbudza ciekawość i do samego końca zręcznie uwodzi. Dlatego, tak, drodzy czytelnicy, dobre, bo polskie, ale przede wszystkim: po prostu dobre.

Dwie kochanki, Marek Harny, Prószyński i S-ka, Warszawa 2014